Filtr sadzy / cząstek stałych

Budowa filtra cząstek stałych - czym różni się DPF od FAP i GPF?

Choć wszystkie te urządzenia pełnią tę samą funkcję - zatrzymują sadzę - różnią się technologią wykonania oraz rodzajem obsługiwanego paliwa:

1. Filtr DPF (tzw. suchy): Stosowany głównie w silnikach Diesla marek niemieckich czy japońskich. Rdzeń filtra wykonany jest z porowatego węglika krzemu lub kordierytu. Do wypalenia sadzy potrzebuje bardzo wysokiej temperatury (ok. 600-650°C), którą komputer silnika uzyskuje poprzez chwilowe drastyczne zwiększenie dawki wtryskiwanego paliwa.
2. Filtr FAP (tzw. mokry): Rozwiązanie zapoczątkowane przez koncern PSA (Peugeot, Citroen). Do działania wymaga specjalnego płynu katalitycznego (np. Eolys), który jest automatycznie dawkowany do baku przy każdym tankowaniu. Płyn ten obniża temperaturę spalania sadzy do ok. 450°C, dzięki czemu filtr FAP znacznie lepiej znosi eksploatację w ruchu miejskim.
3. Filtr GPF: Odpowiednik filtra DPF stworzony specjalnie dla nowoczesnych silników benzynowych z wtryskiem bezpośrednim. Benzyna spala się w wyższej temperaturze niż olej napędowy, dlatego filtry GPF rzadziej ulegają zapchaniu i regenerują się samoczynnie podczas zwykłej jazdy pozamiejskiej.

Objawy zapchanego filtra cząstek stałych - kiedy kupić nową część?

Filtr sadzy posiada ograniczoną pojemność. O ile sadzę można wypalić, o tyle niespalalny popiół (będący efektem spalania oleju silnikowego) trwale odkłada się w kanalikach filtra. Najczęstsze objawy skrajnego zapchania elementu to:

• Świecąca kontrolka DPF lub Check Engine: Połączona z przejściem silnika w tryb awaryjny (drastyczne ograniczenie mocy i obrotów).
• Drastyczny spadek dynamiki pojazdu: Zatkany filtr stawia potężny opór spalinom, przez co silnik "dławi się", słabo reaguje na gaz i zużywa znacznie więcej paliwa.
• Częste i niedokończone próby regeneracji: Samochód podczas jazdy miejskiej stale podnosi obroty biegu jałowego, włącza wentylatory chłodnicy i generuje gęsty dym, próbując bezskutecznie wypalić filtr.
• Podnoszenie się poziomu oleju silnikowego: Paliwo dotryskiwane przez komputer w celu wypalenia DPF, którego silnik nie zdołał zużyć, spływa po ściankach cylindrów do miski olejowej, rozcieńczając olej i grożąc zatarciem silnika.

Niewłaściwe parametry wydechu mogą trwale uszkodzić inne elementy podwozia. Jeśli w Twoim aucie komputer zgłasza błędy czujników, zweryfikuj stan elektroniki wydechowej, sprawdzając jak zachowuje się sprawna sonda lambda. Topnienie i zapychanie filtrów często powiązane jest również z nieprawidłowym procesem spalania - dbaj o to, by regularnie wymieniać świece zapłonowe lub świece żarowe, a także kontroluj drożność katalizatora samochodowego.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania o filtry cząstek stałych

Czy filtr cząstek stałych można legalnie usunąć z samochodu?

Kategorycznie nie. Usuwanie filtrów DPF/FAP (tzw. wycinanie) jest w Polsce i całej Unii Europejskiej nielegalne. Samochód bez filtra drastycznie przekracza normy zadymienia i emisji cząstek stałych. Skutkuje to natychmiastowym zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego przez policję (podczas rutynowej kontroli dymomierzem), brakiem zaliczenia okresowego badania technicznego oraz wysokimi karami finansowymi.

Co najbardziej przyspiesza zapchanie i zniszczenie filtra DPF?

Największym wrogiem filtrów sadzy jest jazda wyłącznie na krótkich, miejskich dystansach, gdzie silnik i wydech nigdy nie osiągają temperatury roboczej. Drugim kluczowym czynnikiem są awarie osprzętu silnika - lejące wtryskiwacze, nieszczelności w dolocie (np. pęknięta rura intercoolera) czy niesprawny zawór EGR generują ogromne ilości czarnego dymu, który potrafi zablokować nowy filtr DPF w zaledwie kilkaset kilometrów.

Czy do aut z filtrem DPF/FAP wymagany jest specjalny olej silnikowy?

Tak, to bezwzględny wymóg techniczny. W silnikach wyposażonych w filtry cząstek stałych należy stosować wyłącznie oleje niskopopiołowe, oznaczone technologią Low SAPS (według klasyfikacji ACEA są to oleje z grupy C, np. C1, C2, C3, C4). Zwykłe oleje podczas spalania generują popiół siarczanowy, który trwale i bezpowrotnie cementuje mikroskopijne kanaliki filtra, prowadząc do jego natychmiastowego zapchania bez możliwości regeneracji.

Czy chemiczne czyszczenie (tzw. regeneracja hydrodynamiczna) zawsze pomaga?

Wypłukiwanie filtra wodą pod ciśnieniem z dodatkiem chemii potrafi usunąć nagromadzony popiół i przywrócić sprawność filtrowi, pod warunkiem, że jego ceramiczny monolit wewnątrz metalowej puszki jest cały. Jeśli jednak filtr uległ stopieniu (w wyniku jazdy z lejącymi wtryskami) lub popękał mechanicznie od uderzenia, żadne czyszczenie nie pomoże. Wtedy jedyną skuteczną i bezpieczną metodą naprawy jest zakup fabrycznie nowej części.

Jak bezbłędnie dobrać nowy filtr cząstek stałych w e-Motoryzacyjny?

Filtry cząstek stałych różnią się pojemnością monolitu, kształtem rur dolotowych, umiejscowieniem osłon termicznych oraz liczbą i gwintami otworów na czujniki temperatury i przewody czujnika ciśnienia różnicowego. Ponieważ parametry te zmieniały się dynamicznie wraz z wprowadzeniem kolejnych restrykcji norm Euro, jedyną skuteczną metodą doboru jest weryfikacja według unikalnego numeru VIN na stronie e-Motoryzacyjny.